Żelazo

Ferrum

Żelazo

Żelazo jest niezbędnym mikroskładnikiem, który pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny. Odgrywa rolę w procesie podziału komórek oraz przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.

25produktów w porównaniu cen

Żelazo skutki uboczne: co opisano w badaniach?

Działania niepożądane u 4% do 47% osób, zależnie od preparatu żelaza (111 badań).

Kiedy brać żelazo: rano czy wieczorem, codziennie czy co drugi dzień?

U kobiet z niedoborem żelaza wchłonęło się 11,8% z jednej dawki 120 mg rano i 13,1% z dwóch dawek po 60 mg (p = 0,33).

Dawkowanie co drugi dzień dało wchłanianie 21,8% wobec 16,3% przy dawkowaniu codziennym (p = 0,0013).

Szczegóły i źródła

Co to jest żelazo?

Żelazo to pierwiastek, który jest częścią hemoglobiny, czyli białka przenoszącego tlen we krwi.

Z jedzenia organizm dostaje żelazo hemowe z mięsa i ryb oraz niehemowe z roślin. W suplementach występuje w solach, takich jak siarczan, fumaran, glukonian i bisglicynian żelaza.

Właściwości i badania

Każde twierdzenie jest przypisane do konkretnej publikacji. Sprawdź badaną grupę, preparat i wynik oraz ograniczenia badania.

Wspierane badaniami4

Wpływ suplementacji żelaza na zmęczenie i wydolność fizyczną dorosłych z niedoborem żelaza bez anemii: przegląd systematyczny badań z randomizacjąMetaanaliza · próba 1170
Próba
1170
Wynik z publikacji

„U dorosłych z niedoborem żelaza bez niedokrwistości suplementacja wiąże się ze zmniejszeniem odczuwanego zmęczenia, ale nie z mierzalną poprawą wydolności fizycznej.”

Opis badania

Dorośli z niedoborem żelaza, ale bez anemii, dostawali w 18 badaniach żelazo doustnie, w zastrzykach albo dożylnie; razem 1170 osób. W czterech badaniach z 714 osobami po żelazie czuli się mniej zmęczeni. Maksymalny pobór tlenu i próby wysiłkowe na czas wyszły jednak tak samo jak w grupach porównawczych. Wzrosły hemoglobina i ferrytyna, czyli zapasy żelaza. Zmęczenie oceniali sami badani w kwestionariuszach.

Oryginał i objaśnienia

Tytuł oryginalny

Efficacy of iron supplementation on fatigue and physical capacity in non-anaemic iron-deficient adults: a systematic review of randomised controlled trials

Cytat w oryginale

„In IDNA adults, iron supplementation is associated with reduced subjective measures of fatigue but not with objective improvements in physical capacity.”

Co znaczy „metaanaliza”?

Połączono wyniki kilku badań. Pewność wyniku zależy między innymi od jakości tych badań, zgodności wyników i ich precyzji.

PubMed29626044Otwórz publikację

Wstępne lub mieszane wyniki5

Ile brać

Norma dla dorosłych

10-18mg

dziennie, łącznie ze wszystkich źródeł

Źródło: Normy PZH 2024

  • Normy dla każdej grupy
    Mężczyźni19+ lat10 mg
    Kobiety19-50 lat18 mg
    Kobiety51+ lat10 mg
    Kobiety w ciąży19+ lat27 mg
    Kobiety karmiące piersią19+ lat10 mg

    Norma dotyczy zdrowych osób i łącznego spożycia z żywności oraz suplementów. Nie określa dawki suplementu ani leczenia niedoboru.

    Źródło: NIZP PZH, Normy żywienia 2024, tabela 27

  • Nie przekraczaj14+ lat45 mg
    Dawka
    45 mg
    Kiedy
    dziennie, łącznie ze wszystkich źródeł
    Dla kogo
    14+ lat

    Amerykański górny tolerowany poziom spożycia według IOM dotyczy zdrowych osób od 14 lat. Obejmuje żelazo z jedzenia i suplementów. Nie jest dawką zalecaną ani polską normą spożycia.

    Źródło: NIH ODS: UL według IOM (USA)

  • Bezpieczny poziom spożycia18+ lat40 mg
    Dawka
    40 mg
    Kiedy
    dziennie, w zakresie opisanym w źródle
    Dla kogo
    18+ lat

    EFSA określiła 40 mg na dobę jako bezpieczny poziom łącznego spożycia żelaza z żywności i suplementów u dorosłych, także w ciąży i podczas karmienia piersią. Nie ustaliła UL z powodu zbyt małej ilości danych. Przekroczenie 40 mg nie oznacza automatycznie ryzyka szkody. Ten poziom nie dotyczy osób, które przyjmują żelazo pod nadzorem lekarza.

    Źródło: EFSA 2024: bezpieczny poziom spożycia żelaza

Najlepiej przyswajalna forma żelaza

Wchłania się najlepiej

Bisglicynian żelaza

Wchłania się najsłabiej

Żelazo trójwartościowe z polimaltozą

Na czczo żelazo trójwartościowe z polimaltozą wchłonęło się w 1,2%, a żelazo dwuwartościowe w 43,7%. Metaanaliza 17 badań z randomizacją pokazała, że bisglicynian żelaza dał kobietom w ciąży wyższą hemoglobinę niż inne postacie i o 64% rzadsze dolegliwości żołądkowe.

Źródła: PubMed 3566867, PubMed 36728680

Najtańszy produkt w tej formie

GymBeam Chelat żelaza

42,90 zł w GymBeam

Do sklepupartnerski

Ranking form wszystkich składnikówPorównaj ceny: Żelazo

Z czym nie łączyć żelaza?

Żelazo, magnez i cynk z antybiotykiem cyprofloksacyną

Ryzyko: bardzo wysoka

Skutek: antybiotyk słabiej się wchłania

Siarczan żelaza obniżył ilość antybiotyku we krwi o 63%, z 14,5 do 5,4 µg·h/ml. Multiwitamina z cynkiem obniżyła ją o 22%. Lek zobojętniający z magnezem i glinem zostawił 15,1% antybiotyku, gdy pacjent wziął go tuż przed cyprofloksacyną.

Co zrobić

W badaniu lek zobojętniający z magnezem nie przeszkadzał, gdy pacjent wziął go 6 godzin przed antybiotykiem albo 2 godziny po nim.

Żelazo i lewotyroksyna (Euthyrox, Letrox)

Ryzyko: wysoka

Skutek: lek na tarczycę słabiej działa

Czternaście osób z niedoczynnością tarczycy brało siarczan żelaza razem z lewotyroksyną przez 12 tygodni. TSH wzrosło średnio z 1,6 do 5,4 mU/L. U 9 osób nasiliły się objawy niedoczynności. Żelazo wiąże się z lekiem w nierozpuszczalny kompleks.

Co zrobić

Nie bierz żelaza w tym samym czasie co lewotyroksynę. Ustal z lekarzem odstęp między nimi.

Źródło: PubMed 1443969

Wapń i żelazo

Ryzyko: średnia

Skutek: mniej wchłoniętego żelaza

W badaniu 126 osób wapń w dawce od 300 do 600 mg obniżył wchłanianie żelaza o 50% do 60%. Taki sam spadek dało 165 mg wapnia z mleka albo sera.

Co zrobić

Bierz żelazo osobno, nie z tabletką wapnia ani z nabiałem.

Kawa i herbata z żelazem

Ryzyko: średnia

Skutek: mniej wchłoniętego żelaza

Filiżanka kawy obniżyła wchłanianie żelaza z posiłku o 39%, a herbata o 64%. W innym badaniu czarna herbata obniżyła je o 79% do 94%. Kawa wypita godzinę przed posiłkiem nie przeszkadzała, a godzinę po posiłku działała tak samo jak razem z nim.

Co zrobić

Kawę wypij co najmniej godzinę przed żelazem, nie po nim.

Ranking najgroźniejszych interakcji suplementów

Formy chemiczne i badania

Osobne strony form: Diglicynian żelaza, Fumaran żelazawy, Mleczan żelaza (II), Siarczan żelaza

Porównaj produkty

Żelazo: konkretne produkty

Porcje producentów różnią się wielkością. Porównaj koszt tej samej ilości składnika.

Porównaj skład dokładnie

Produkty bez ceny za wspólną ilość składnika

6 z 25 produktów. Zobacz wszystkie w porównywarce.

Linki partnerskie. Skąd ta kolejność?

Ranking cen: ŻelazoProdukty ustawione według ceny 1 g składnika czynnego, nie opakowania.Zobacz ranking

Porównanie wszystkich produktów: Żelazo

SuppleMeSzukasz suplementu na konkretny cel?Opisz cel własnymi słowami. Zobaczysz, czy Żelazo jest wśród suplementów z mocnymi dowodami na ten cel.Dobierz suplementy pod swój cel

Żelazo: najczęstsze pytania

Ile żelaza dziennie?
Norma dzienna dla dorosłych: kobiety 10 do 18 mg, mężczyźni 10 mg (NIZP PZH, Normy żywienia 2024, tabela 27). Górny tolerowany poziom spożycia: 45 mg (NIH ODS: UL według IOM (USA)).
Żelazo: na co pomaga według badań?
Żelazo jest potrzebne do pracy układu odpornościowego. Przyjmowanie co drugi dzień zwiększało wchłanianie i dawało mniej dolegliwości żołądka. Herbatka z kinkeliba obniżyła wchłanianie żelaza z chleba o 56-65%. Zmniejsza uczucie zmęczenia. Poprawia koncentrację i uwagę. Zwiększa wydolność fizyczną u kobiet. Podnosi poziom hemoglobiny. Wegetarianie mieli niższą ferrytynę niż osoby jedzące mięso (metaanaliza 24 badań).
Żelazo: ile dziennie? Normy i dawki ze źródeł
RDA, zalecane spożycie: 10 mg dziennie, łącznie ze wszystkich źródeł. Wiek: od 19 lat. Mężczyźni. Norma dotyczy zdrowych osób i łącznego spożycia z żywności oraz suplementów. Nie określa dawki suplementu ani leczenia niedoboru. Źródło: NIZP PZH, Normy żywienia 2024, tabela 27, https://www.pzh.gov.pl/download/41625/?tmstv=1753861839#page=27 RDA, zalecane spożycie: 18 mg dziennie, łącznie ze wszystkich źródeł. Wiek: 19 do 50 lat. Kobiety. Norma dotyczy zdrowych osób i łącznego spożycia z żywności oraz suplementów. Nie określa dawki suplementu ani leczenia niedoboru. Źródło: NIZP PZH, Normy żywienia 2024, tabela 27, https://www.pzh.gov.pl/download/41625/?tmstv=1753861839#page=27 UL, górny tolerowany poziom spożycia: 45 mg dziennie, łącznie ze wszystkich źródeł. Wiek: od 14 lat. Amerykański górny tolerowany poziom spożycia według IOM dotyczy zdrowych osób od 14 lat. Obejmuje żelazo z jedzenia i suplementów. Nie jest dawką zalecaną ani polską normą spożycia. Limit nie jest dawką docelową. Źródło: NIH ODS: UL według IOM (USA), https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-HealthProfessional/ RDA, zalecane spożycie: 10 mg dziennie, łącznie ze wszystkich źródeł. Wiek: od 51 lat. Kobiety. Norma dotyczy zdrowych osób i łącznego spożycia z żywności oraz suplementów. Nie określa dawki suplementu ani leczenia niedoboru. Źródło: NIZP PZH, Normy żywienia 2024, tabela 27, https://www.pzh.gov.pl/download/41625/?tmstv=1753861839#page=27 RDA, zalecane spożycie: 27 mg dziennie, łącznie ze wszystkich źródeł. Wiek: od 19 lat. Kobiety w ciąży. Norma dotyczy zdrowych osób i łącznego spożycia z żywności oraz suplementów. Nie określa dawki suplementu ani leczenia niedoboru. Źródło: NIZP PZH, Normy żywienia 2024, tabela 27, https://www.pzh.gov.pl/download/41625/?tmstv=1753861839#page=27 RDA, zalecane spożycie: 10 mg dziennie, łącznie ze wszystkich źródeł. Wiek: od 19 lat. Kobiety karmiące piersią. Norma dotyczy zdrowych osób i łącznego spożycia z żywności oraz suplementów. Nie określa dawki suplementu ani leczenia niedoboru. Źródło: NIZP PZH, Normy żywienia 2024, tabela 27, https://www.pzh.gov.pl/download/41625/?tmstv=1753861839#page=27 Bezpieczny poziom spożycia: 40 mg dziennie, w zakresie opisanym w źródle. Wiek: od 18 lat. EFSA określiła 40 mg na dobę jako bezpieczny poziom łącznego spożycia żelaza z żywności i suplementów u dorosłych, także w ciąży i podczas karmienia piersią. Nie ustaliła UL z powodu zbyt małej ilości danych. Przekroczenie 40 mg nie oznacza automatycznie ryzyka szkody. Ten poziom nie dotyczy osób, które przyjmują żelazo pod nadzorem lekarza. Bezpieczny poziom spożycia nie wyznacza progu szkodliwości ani dawki zalecanej. Źródło: EFSA 2024: bezpieczny poziom spożycia żelaza, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2024.8819
Żelazo: ile kosztuje i który produkt jest najtańszy?
Porównujesz cenę 1 g składnika czynnego, nie cenę opakowania. Ranking cen tej półki: https://wlasciwosci.com/rankingi/zelazo. Porównanie wszystkich produktów: https://wlasciwosci.com/porownania/zelazo
Żelazo: jaka jest nazwa naukowa?
Ferrum.