Właściwości

Czy kreatyna szkodzi nerkom? U zdrowych badania szkody nie pokazały

Badania z losowym przydziałem nie pokazały, że kreatyna uszkadza nerki zdrowych ludzi, ale opisano pojedyncze przypadki uszkodzenia. Kreatyna podnosi kreatyninę we krwi średnio o 0,14 mg/dl, więc eGFR wychodzi niższe, choć filtracja zmierzona bez udziału kreatyniny nie spada istotnie.

Sprawdzono 2 listopada 2026 · 5 min czytania · 36 źródeł
Dodaj jako preferowane
źródło w Google

Co się mówi i co pokazują badania

Biała miarka z proszkiem i kształt nerki na kremowym tle, między nimi pozioma miętowa linia

Kreatyna podnosi kreatyninę we krwi średnio o 0,14 mg/dl

U ludzi, którzy brali kreatynę, kreatynina we krwi była średnio o 0,14 mg/dl wyższa niż w grupie placebo. Tyle wyszło w przeglądzie 26 badań z losowym przydziałem, w których wzięło udział 1036 osób. Drugi przegląd, także z 2026 r., podał 0,13 mg/dl.1,2

Kreatynina powstaje w organizmie z kreatyny. Kto bierze kreatynę, ma jej więcej w mięśniach, więc do krwi trafia też więcej kreatyniny.3

Wyższy wynik po kreatynie nie musi więc oznaczać choroby nerek. Dla porównania: 1-2 godziny po posiłku z gotowanym mięsem mediana kreatyniny była wyższa o około 0,23 mg/dl.1,4

Kreatyna i posiłek z mięsem podnoszą kreatyninę o podobne wartości

Wzrost kreatyniny we krwi w mg/dl

Kreatyna, przegląd 19 badań0,13 mg/dl
Kreatyna, przegląd 26 badań0,14 mg/dl
Posiłek z gotowanym mięsem, 1-2 h późniejokoło 0,23 mg/dl

Kreatyna: średnia różnica wobec placebo po dniach albo tygodniach brania. Mięso: różnica median przed posiłkiem i 1-2 h po nim u 32 osób, w tym 15 pacjentów poradni, przeliczona z µmol/l. Miary są różne, więc wykres pokazuje skalę, a nie ranking.1,2,4

Jak to zbadanoźródła 1, 2, 4, 5, 9

Do pierwszego przeglądu urolodzy z Uniwersytetu Federalnego w São Paulo włączyli badania ze zdrowymi ludźmi i z chorymi na przewlekłą chorobę nerek. Wyniki kreatyniny bardzo różniły się między badaniami (I² 93,9%), więc 0,14 mg/dl to przybliżenie. U 20-letniego mężczyzny z jedną nerką kreatynina wzrosła o 0,24 mg/dl.1,9

Badacze z Salonik włączyli do drugiego przeglądu 19 badań z losowym przydziałem i jedno badanie krzyżowe. Wzrost kreatyniny nie różnił się między braniem kreatyny krótszym i dłuższym niż miesiąc.2

Podobnie wyszło w przeglądzie z Isfahanu z 2025 r.: kreatynina trochę wzrosła, a filtracja nerek nie zmieniła się istotnie.5

W 2007 r. badacze zmierzyli kreatyninę u 32 osób przed posiłkiem i po nim: u 17 zdrowych ochotników i 15 pacjentów poradni. Po posiłku z gotowanym mięsem mediana kreatyniny wzrosła z 80,5 do 101,0 µmol/l, czyli z około 0,91 do 1,14 mg/dl. Posiłek bez mięsa prawie jej nie zmienił.4

eGFR po kreatynie spada, filtracja zmierzona znacznikiem nie

Laboratorium nie mierzy pracy nerek wprost. Wynik eGFR, czyli szacowaną filtrację, wylicza ze stężenia kreatyniny. Gdy kreatynina rośnie, eGFR spada, nawet jeśli nerki pracują tak samo.

W przeglądzie 26 badań filtracja liczona z kreatyniny była o 10,75 ml/min niższa niż w grupie placebo. Drugi przegląd, z 8 badań, nie znalazł istotnej różnicy eGFR.1,2

W części badań z pierwszego przeglądu filtrację zmierzono znacznikiem Cr-EDTA, bez udziału kreatyniny. Wyszła o 5,89 ml/min wyższa niż przy placebo, ale ta różnica nie przekroczyła progu istotności statystycznej. Autorzy tłumaczą niższe eGFR zmianą w przemianie kreatyniny, a nie uszkodzeniem nerek.1

Jeden zespół z São Paulo mierzył filtrację znacznikiem w trzech badaniach po 12 tygodni, w tym u ludzi, którzy jedli co najmniej 1,2 g białka na kilogram, i u chorych na cukrzycę typu 2. Filtracja nie spadła w nich istotnie, ale u chorych na cukrzycę wynik był bardzo nieprecyzyjny.6,7,8

Jak to zbadanoźródła 6, 7, 8, 9

Przy pomiarze znacznikiem badany dostaje do żyły Cr-EDTA, a laboratorium liczy, jak szybko nerki usuwają go z krwi. Ten pomiar nie korzysta z kreatyniny.

Na Uniwersytecie w São Paulo do analizy weszło 26 osób, które trenowały siłowo i jadły co najmniej 1,2 g białka na kilogram masy ciała dziennie. Losowo wybrana grupa brała przez 5 dni 20 g kreatyny dziennie, potem 5 g, a druga placebo, w sumie przez 12 tygodni.6

Badacze z tego samego uniwersytetu podali kreatynę kobietom po menopauzie w wieku średnio 58 lat oraz chorym na cukrzycę typu 2, którzy przy tym ćwiczyli. U chorych na cukrzycę różnica filtracji wobec placebo wyniosła -0,3 ml/min, a przedział ufności sięgał od -24,9 do 24,2 ml/min.7,8

U 20-letniego mężczyzny z jedną nerką i lekko obniżoną filtracją kreatynina wzrosła po 35 dniach brania kreatyny z 1,03 do 1,27 mg/dl. Jadł przy tym 2,8 g białka na kilogram masy ciała dziennie.9

Klirens kreatyniny wyliczony z jego wyniku spadł z 88 do 71 ml/min, a filtracja zmierzona znacznikiem stała w miejscu: 81,6 ml/min przed i 82,0 ml/min po. Autorzy piszą, że kreatynina fałszywie sugerowała gorszą pracę nerek.9

Znaczniki uszkodzenia nerek po kreatynie się nie zmieniają

Mocznik we krwi oraz białko i albumina w moczu nie różniły się od wyników grupy placebo w przeglądzie 26 badań.1

Naukowcy z Fortalezy podawali 36 zdrowym studentom, samym mężczyznom, placebo albo 3 lub 5 g kreatyny dziennie przez 35 dni. Czułe znaczniki uszkodzenia nerek, KIM-1 i MCP-1, nie odbiegały od wyników grupy placebo.3

Cystatyna C, druga miara filtracji, też nie pokazała pogorszenia. Badacze mierzyli ją w badaniu z 2008 r. i w badaniu, w którym starsi chorzy brali kreatynę przez 2 lata.10,11

Jak to zbadanoźródła 3, 10

W Fortalezie, w porównaniu z placebo, nie zmieniły się ani kreatynina, ani eGFR. W grupach na kreatynie kreatynina wzrosła, a eGFR spadło względem startu, ale oba wyniki zostały w normie.3

Do badania z 2008 r. trafiło 18 zdrowych mężczyzn w wieku 18-35 lat, którzy wcześniej nie trenowali. Przez 3 miesiące ćwiczyli trzy razy w tygodniu, a losowo wybrana grupa brała przy tym około 10 g kreatyny dziennie.10

Cystatyna C spadła w obu grupach. Autorzy uważają, że filtrację mógł poprawić sam trening. Kreatynina w grupie placebo spadła, a w grupie na kreatynie została bez zmian.10

Po dwóch latach kreatyny nerki starszych chorych pracowały bez zmian

Badacze z Monachium przez 2 lata podawali 60 chorym na Parkinsona w starszym wieku 4 g kreatyny dziennie albo placebo. W grupie na kreatynie wzrosła kreatynina, a cystatyna C i pozostałe znaczniki nerek zostały w normie.11

W Utrechcie 175 chorych na stwardnienie zanikowe boczne brało 10 g kreatyny dziennie albo placebo średnio przez 310 dni. Mocznik w grupie na kreatynie nie wzrósł, a mikroalbuminurii nie przybyło.12

Najwięcej chorych, 1741, wzięło udział w badaniu z USA i Kanady: dostawali 10 g kreatyny dziennie albo placebo, a obserwacja trwała w medianie 4 lata. Zdarzenia niepożądane w poszczególnych układach narządów nie różniły się od grupy placebo, ale abstrakt nie podaje osobno wyników nerek.29

Zdrowi sportowcy, którzy brali kreatynę od kilku miesięcy do kilku lat, mieli takie wyniki nerek jak ludzie, którzy jej nie brali. Sportowców nie losowano do grup, więc te badania dowodzą mniej niż badania z placebo.13,14,15

Jak to zbadanoźródła 11, 12, 13, 14, 15, 30

W badaniu z Monachium 40 chorych dostawało kreatynę, a 20 placebo. Badacze sprawdzali szeroki zestaw wyników krwi i moczu podczas 6 wizyt kontrolnych. Najczęstszym skutkiem ubocznym były dolegliwości żołądka i jelit.11

Chorzy z Utrechtu mieli średnio 57,7 roku. W grupie na kreatynie mikroalbuminurię miało na początku 5,4% chorych, a na końcu 1,8%, ale abstrakt nie podaje wyniku grupy placebo. Po dwóch miesiącach obrzęki kończyn zdarzały się częściej w grupie na kreatynie, według autorów przez zatrzymanie wody.12

U 553 chorych na Huntingtona dawki kreatyny sięgały 40 g dziennie, najwyżej przez 48 miesięcy. Kreatynina przejściowo rosła, a przy wyniku od 2,0 mg/dl badacze wstrzymywali kreatynę na 2 tygodnie. Poważne zdarzenia niepożądane były częstsze w grupie placebo.30

Badacze z Memphis przez 21 miesięcy obserwowali 98 zawodników futbolu amerykańskiego, którzy dostawali suplement z kreatyną albo bez niej i wiedzieli, co dostają. Ci na kreatynie przez pierwsze 5 dni brali po 15,75 g dziennie, potem średnio 5 g. W 54 wynikach badań krwi i moczu grupy wypadły podobnie.13

Zespół z Brukseli porównał ludzi, którzy brali kreatynę od 10 miesięcy do 5 lat, z grupą bez kreatyny. Klirens kreatyniny, mocznika i albuminy był w obu grupach podobny.14

W Missouri 10 zawodników futbolu amerykańskiego brało kreatynę z własnej woli, średnio 13,9 g dziennie przez 2,9 roku. Ich wyniki krwi nie różniły się od wyników 13 kolegów bez suplementów.15

Ester etylowy kreatyny podnosi kreatyninę mocniej niż monohydrat

Ester etylowy kreatyny ma na etykiecie nazwę „creatine ethyl ester” albo skrót CEE. W probówce, w roztworze o pH krwi, prawie od razu zmienia się w kreatyninę.16

Wśród 30 mężczyzn, którzy brali ester, monohydrat albo placebo, kreatynina we krwi była po estrze wyższa niż w obu pozostałych grupach.17

Przy estrze etylowym wynik krwi może wyglądać jak przy zaawansowanej niewydolności nerek. U pacjenta z Amsterdamu kreatynina wróciła do normy tydzień po odstawieniu estru.18,19

Jak to zbadanoźródła 17, 18

Badanie z estrem prowadził zespół z Uniwersytetu Baylor w Teksasie, a wzięli w nim udział mężczyźni, którzy dopiero zaczynali treningi siłowe. Przez pięć dni brali około 20 g preparatu dziennie, potem około 5 g przez 42 dni. Ester nie podniósł kreatyny w mięśniach bardziej niż monohydrat.17

Lekarze z Manchesteru opisali pacjenta, u którego ester dał wyniki krwi jak przy chorych nerkach. Po odstawieniu suplementu wyniki wróciły do normy, a pracę nerek uznano za prawidłową.18

Uszkodzenie nerek po kreatynie opisano u pojedynczych osób

W 2025 r. nefrolodzy z Kanady opisali 17-latka, u którego po 6 dniach dużych dawek nasycających doszło do ostrego uszkodzenia nerek. Cystatyna C rosła u niego razem z kreatyniną. Po samej kreatynie rośnie zwykle tylko kreatynina, a cystatyna C zostaje w normie.20,11

W 2011 r. nefrolodzy ze Stambułu opisali zdrowego 18-latka, który brał monohydrat bez leków i ziół szkodzących nerkom. Biopsja pokazała martwicę cewek nerkowych, a po odstawieniu kreatyny chłopak wrócił do zdrowia.26

Opis jednego przypadku nie dowodzi, co wywołało chorobę. Badania z placebo objęły jednak zbyt mało ludzi, żeby wykluczyć rzadką reakcję nerek.1

Jak to zbadanoźródła 20, 21, 22, 23, 26, 27

Nastolatek z Kanady miał ból w obu bokach i powiększone nerki w USG, choć był dobrze nawodniony i nie miał objawów rozpadu mięśni. Biopsja pokazała nefropatię wałeczkową.20

Pacjent ze Stambułu brał przez 5 dni po 20 g kreatyny, a potem po 1 g dziennie. Zgłosił się z nudnościami, wymiotami i bólem brzucha, a 25 dni po odstawieniu kreatyny wyzdrowiał.26

Lekarze z Kliniki Mayo opisali w 2006 r. 24-latka, który brał kreatynę i kilka innych suplementów. Biopsja pokazała ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, a po odstawieniu suplementów chory wyzdrowiał.27

Czterech kulturystów z Iraku, którzy wstrzykiwali sterydy anaboliczne i brali 15 g kreatyny dziennie oraz dużo białka, miało kreatyninę od 2,6 do 3,8 mg/dl. Biopsja pokazała martwicę cewek nerkowych. Cztery tygodnie po odstawieniu zastrzyków i suplementów kreatynina wróciła do normy, choć u dwóch biopsja pokazała już włóknienie.21

Przegląd z 2026 r. objął pięć badań z nastolatkami z lat 2015-2025, znalezionych w PubMed. Te prace nie pokazały wyraźnych oznak szkody dla nerek, ale autorzy piszą, że potrzeba większych i dłuższych badań.22

W 1999 r. „New England Journal of Medicine” opisał śródmiąższowe zapalenie nerek u pacjenta, który brał kreatynę.23

Przy chorych nerkach badań jest za mało

Przegląd 26 badań objął też chorych na przewlekłą chorobę nerek i ludzi dializowanych. Autorzy i u nich tłumaczą wyższą kreatyninę przemianą kreatyny, a nie uszkodzeniem nerek. U dializowanych mocznik po kreatynie nawet spadł.1

Badania z losowym przydziałem u chorych na nerki dotyczą głównie ludzi dializowanych. Badacze z Brazylii nazywają kreatynę obiecującą metodą żywieniową w przewlekłej chorobie nerek, ale piszą, że obawy o nerki dotyczą zwłaszcza ludzi, których nerki już pracują słabiej.35,36,24

U mężczyzny z jedną nerką filtracja zmierzona znacznikiem po 35 dniach kreatyny się nie zmieniła. W 1998 r. „Lancet” opisał mężczyznę z zespołem nerczycowym, któremu praca nerek pogorszyła się w czasie brania kreatyny. Pojedyncze przypadki w obie strony to za mało na wniosek.9,28

Przed badaniem krwi powiedz lekarzowi, że bierzesz kreatynę

Kreatyna w mięśniach wraca do poziomu sprzed brania po około 30 dniach od odstawienia, a przez ten czas z moczem wychodzi więcej kreatyniny. W PubMed ani w rejestrze ClinicalTrials.gov nie ma jednak badania, które mierzyłoby kreatyninę we krwi po odstawieniu monohydratu.31

Kreatyna i mięso nie podnoszą cystatyny C, więc u osoby, która bierze kreatynę, cystatyna C pokazuje filtrację lepiej niż kreatynina. Wytyczne KDIGO z 2024 r. zalecają wtedy liczyć filtrację z kreatyniny i cystatyny C razem, choć przyznają, że danych o suplementach jest mało.4,11,33

Cystatynę C podnoszą jednak między innymi palenie papierosów i stan zapalny. Przed pobraniem krwi nie jedz gotowanego mięsa albo przyjdź na czczo, tak radzą autorzy badania z 2007 r.32,4

Jak to zbadanoźródła 4, 25, 31, 32, 33

Badacze z Nottingham podawali kreatynę 31 mężczyznom. Po 6 dniach po 20 g dziennie jej zawartość w mięśniach wzrosła o około 20%, a po odstawieniu spadała stopniowo i po 30 dniach nie różniła się od wartości sprzed brania.31

Wytyczne KDIGO wymieniają dietę bogatą w białko i suplementy kreatyny wśród sytuacji, w których kreatynina zmienia się niezależnie od filtracji. W takich sytuacjach zalecają eGFR z kreatyniny i cystatyny C, gdy od wyniku zależy decyzja lekarza.33

Lekarze z USA opisali w 2024 r. 35-letniego mężczyznę z HIV i podwyższoną kreatyniną. Według eGFR z kreatyniny miał przewlekłą chorobę nerek, a eGFR z cystatyny C ją wykluczyło. Według autorów suplementy kreatyny i dieta bogata w białko obniżają eGFR z kreatyniny, ale nie zmieniają eGFR z cystatyny C.25

W badaniu 8058 mieszkańców Groningen cystatyna C była wyższa u ludzi starszych, mężczyzn, cięższych, wyższych, palaczy i przy wyższym CRP, niezależnie od klirensu kreatyniny. Jedzenie prawie jej nie zmieniało.32,4

Badania z dawkami podtrzymującymi od 3 do 10 g dziennie nie pokazały, że kreatyna szkodzi zdrowym nerkom. Podnosi jednak wynik kreatyniny, więc przy niższym eGFR powiedz lekarzowi o kreatynie i poproś o cystatynę C.1,11,12

Najczęstsze pytania

Czy kreatyna szkodzi na nerki?
U zdrowych ludzi badania z placebo tego nie pokazały, choć opisano pojedyncze przypadki uszkodzenia. W przeglądzie 26 badań mocznik we krwi oraz białko i albumina w moczu nie różniły się od wyników grupy placebo, a filtracja zmierzona znacznikiem nie spadła istotnie.
Czy kreatyna podwyższa kreatyninę?
Tak, średnio o 0,14 mg/dl w przeglądzie 26 badań. Kreatynina powstaje w organizmie z kreatyny, więc po kreatynie jest jej we krwi więcej. Dlatego eGFR wyliczone z kreatyniny wychodzi niższe.
Czy przy chorych nerkach można brać kreatynę?
Badań jest za mało: z losowym przydziałem badano głównie ludzi dializowanych. W 1998 r. opisano mężczyznę z zespołem nerczycowym, któremu praca nerek pogorszyła się w czasie brania kreatyny. Przy chorych nerkach sama kreatynina nie odróżni szkody od przemiany kreatyny, więc filtrację trzeba liczyć także z cystatyny C.
Czy odstawić kreatynę przed badaniem krwi?
Nie trzeba, gdy lekarz wie o kreatynie i zleci cystatynę C. W badaniu, w którym chorzy brali kreatynę przez 2 lata, cystatyna C została w normie. Kreatyna w mięśniach wraca do poziomu sprzed brania po około 30 dniach, ale nie wiadomo, kiedy wraca do normy kreatynina we krwi.

Źródła

  1. de Souza Almeida A, da Silva LOD, Takahasi BNA i in. (2026). Impact of creatine supplementation on kidney health: a systematic review and meta-analysis.. International Urology and NephrologyPMID 42507286 · DOI 10.1007/s11255-026-05287-x · Licencja: nieustalona (rekord PubMed ma dopisek © The Author(s), licencji nie potwierdzono)
  2. Tsiaras A, Loufopoulos G, Theodoridis X i in. (2026). The Effect of Creatine Supplementation on Kidney Function: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.. Journal of Renal NutritionPMID 42035842 · DOI 10.1053/j.jrn.2026.04.010 · Licencja: nieustalona
  3. de Oliveira Vilar Neto J, da Silva CA, Meneses GC i in. (2020). Novel renal biomarkers show that creatine supplementation is safe: a double-blind, placebo-controlled randomized clinical trial.. Toxicology ResearchPMID 32670557 · DOI 10.1093/toxres/tfaa028 · Licencja: nieustalona (pełny tekst bezpłatny w PMC7329184, bez licencji otwartej)
  4. Preiss DJ, Godber IM, Lamb EJ i in. (2007). The influence of a cooked-meat meal on estimated glomerular filtration rate.. Annals of Clinical BiochemistryPMID 17270090 · DOI 10.1258/000456307779595995 · Licencja: nieustalona
  5. Naeini EK, Eskandari M, Mortazavi M i in. (2025). Effect of creatine supplementation on kidney function: a systematic review and meta-analysis.. BMC NephrologyPMID 41199218 · DOI 10.1186/s12882-025-04558-6 · Licencja: CC BY-NC-ND 4.0 (potwierdzona w <license> pełnego tekstu PMC12590749)Finansowanie i konflikty interesów: Autorzy deklarują brak konfliktu interesów.
  6. Lugaresi R, Leme M, de Salles Painelli V i in. (2013). Does long-term creatine supplementation impair kidney function in resistance-trained individuals consuming a high-protein diet?. Journal of the International Society of Sports NutritionPMID 23680457 · DOI 10.1186/1550-2783-10-26 · Licencja: CC BY 2.0 (potwierdzona w pełnym tekście PMC3661339)Finansowanie i konflikty interesów: Autorzy deklarują brak konfliktu interesów.
  7. Neves M Jr, Gualano B, Roschel H i in. (2011). Effect of creatine supplementation on measured glomerular filtration rate in postmenopausal women.. Applied Physiology, Nutrition, and MetabolismPMID 21574777 · DOI 10.1139/h11-014 · Licencja: nieustalona
  8. Gualano B, de Salles Painelli V, Roschel H i in. (2011). Creatine supplementation does not impair kidney function in type 2 diabetic patients: a randomized, double-blind, placebo-controlled, clinical trial.. European Journal of Applied PhysiologyPMID 20976468 · DOI 10.1007/s00421-010-1676-3 · Licencja: nieustalona
  9. Gualano B, Ferreira DC, Sapienza MT i in. (2010). Effect of short-term high-dose creatine supplementation on measured GFR in a young man with a single kidney.. American Journal of Kidney DiseasesPMID 20060630 · DOI 10.1053/j.ajkd.2009.10.053 · Licencja: nieustalona
  10. Gualano B, Ugrinowitsch C, Novaes RB i in. (2008). Effects of creatine supplementation on renal function: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial.. European Journal of Applied PhysiologyPMID 18188581 · DOI 10.1007/s00421-007-0669-3 · Licencja: nieustalona
  11. Bender A, Samtleben W, Elstner M, Klopstock T (2008). Long-term creatine supplementation is safe in aged patients with Parkinson disease.. Nutrition ResearchPMID 19083405 · DOI 10.1016/j.nutres.2008.01.001 · Licencja: nieustalona
  12. Groeneveld GJ, Beijer C, Veldink JH i in. (2005). Few adverse effects of long-term creatine supplementation in a placebo-controlled trial.. International Journal of Sports MedicinePMID 15795816 · DOI 10.1055/s-2004-817917 · Licencja: nieustalona
  13. Kreider RB, Melton C, Rasmussen CJ i in. (2003). Long-term creatine supplementation does not significantly affect clinical markers of health in athletes.. Molecular and Cellular BiochemistryPMID 12701816 · Licencja: nieustalona
  14. Poortmans JR, Francaux M (1999). Long-term oral creatine supplementation does not impair renal function in healthy athletes.. Medicine and Science in Sports and ExercisePMID 10449011 · DOI 10.1097/00005768-199908000-00005 · Licencja: nieustalona
  15. Mayhew DL, Mayhew JL, Ware JS (2002). Effects of long-term creatine supplementation on liver and kidney functions in American college football players.. International Journal of Sport Nutrition and Exercise MetabolismPMID 12500988 · DOI 10.1123/ijsnem.12.4.453 · Licencja: nieustalona
  16. Giese MW, Lecher CS (2009). Non-enzymatic cyclization of creatine ethyl ester to creatinine.. Biochemical and Biophysical Research CommunicationsPMID 19660433 · DOI 10.1016/j.bbrc.2009.07.151 · Licencja: nieustalona
  17. Spillane M, Schoch R, Cooke M i in. (2009). The effects of creatine ethyl ester supplementation combined with heavy resistance training on body composition, muscle performance, and serum and muscle creatine levels.. Journal of the International Society of Sports NutritionPMID 19228401 · DOI 10.1186/1550-2783-6-6 · Licencja: CC BY 2.0 (potwierdzona w pełnym tekście PMC2649889)Finansowanie i konflikty interesów: Autorzy deklarują brak konfliktu interesów. Suplementy do badania przekazały firmy Labrada Nutritionals i AST Sport Science.
  18. Williamson L, New D (2014). How the use of creatine supplements can elevate serum creatinine in the absence of underlying kidney pathology.. BMJ Case ReportsPMID 25239988 · DOI 10.1136/bcr-2014-204754 · Licencja: nieustalona (PMC4170516 bez licencji otwartej)
  19. Velema MS, de Ronde W (2011). Elevated plasma creatinine due to creatine ethyl ester use.. Netherlands Journal of MedicinePMID 21411845 · Licencja: nieustalona
  20. Filler G, Maung E, Díaz González de Ferris ME i in. (2025). Acute kidney injury with cast nephropathy following creatine loading in a 17-year-old.. Pediatric NephrologyPMID 40304760 · DOI 10.1007/s00467-025-06784-4 · Licencja: nieustalona (wyłączna licencja wydawcy)
  21. Almukhtar SE, Abbas AA, Muhealdeen DN, Hughson MD (2015). Acute kidney injury associated with androgenic steroids and nutritional supplements in bodybuilders(†).. Clinical Kidney JournalPMID 26251708 · DOI 10.1093/ckj/sfv032 · Licencja: CC BY-NC 4.0 (potwierdzona w pełnym tekście PMC4515889)
  22. Rubinchuk A, Dulkoski Z, Persaud NA, Wallen M (2026). Evaluating the Safety of Creatine Monohydrate in Adolescents: A Systematic Review of Renal, Hepatic, and Cardiometabolic Outcomes.. CureusPMID 42124755 · DOI 10.7759/cureus.106808 · Licencja: CC BY 4.0 (potwierdzona w pełnym tekście PMC13158627)
  23. Koshy KM, Griswold E, Schneeberger EE (1999). Interstitial nephritis in a patient taking creatine.. New England Journal of MedicinePMID 10075534 · DOI 10.1056/NEJM199903113401017 · Licencja: nieustalona
  24. Pereira JP, Leal VO, Trigueira P i in. (2026). Creatine supplementation in patients with kidney disease - harm or benefit?. Nephrology Dialysis TransplantationPMID 42545747 · DOI 10.1093/ndt/gfag169 · Licencja: nieustalona (wydawca: All rights reserved)
  25. Beckstead A, Holmes HR, Tran V, Dass B (2024). My Kidney Is Fine, Can't You Cystatin C?. Federal PractitionerPMID 38835922 · DOI 10.12788/fp.0440 · Licencja: nieustalona (PMC11147433 bez licencji otwartej)
  26. Taner B, Aysim O, Abdulkadir U (2011). The effects of the recommended dose of creatine monohydrate on kidney function.. NDT PlusPMID 25984094 · DOI 10.1093/ndtplus/sfq177 · Licencja: CC BY-NC 4.0 (potwierdzona w pełnym tekście PMC4421632)
  27. Thorsteinsdottir B, Grande JP, Garovic VD (2006). Acute renal failure in a young weight lifter taking multiple food supplements, including creatine monohydrate.. Journal of Renal NutritionPMID 17046619 · DOI 10.1053/j.jrn.2006.04.025 · Licencja: nieustalona
  28. Pritchard NR, Kalra PA (1998). Renal dysfunction accompanying oral creatine supplements.. LancetPMID 9643752 · DOI 10.1016/s0140-6736(05)79319-3 · Licencja: nieustalona
  29. Writing Group for the NINDS Exploratory Trials in Parkinson Disease (NET-PD) Investigators, Kieburtz K, Tilley BC i in. (2015). Effect of creatine monohydrate on clinical progression in patients with Parkinson disease: a randomized clinical trial.. JAMAPMID 25668262 · DOI 10.1001/jama.2015.120 · Licencja: nieustalona (PMC4349346, Europe PMC nie udostępnia pełnego tekstu)
  30. Hersch SM, Schifitto G, Oakes D i in. (2017). The CREST-E study of creatine for Huntington disease: A randomized controlled trial.. NeurologyPMID 28701493 · DOI 10.1212/WNL.0000000000004209 · Licencja: CC BY-NC-ND 4.0 (potwierdzona w pełnym tekście PMC5562960)
  31. Hultman E, Söderlund K, Timmons JA i in. (1996). Muscle creatine loading in men.. Journal of Applied PhysiologyPMID 8828669 · DOI 10.1152/jappl.1996.81.1.232 · Licencja: nieustalona
  32. Knight EL, Verhave JC, Spiegelman D i in. (2004). Factors influencing serum cystatin C levels other than renal function and the impact on renal function measurement.. Kidney InternationalPMID 15086483 · DOI 10.1111/j.1523-1755.2004.00517.x · Licencja: nieustalona
  33. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group (2024). KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease.. Kidney InternationalPMID 38490803 · DOI 10.1016/j.kint.2023.10.018 · Licencja: nieustalona (Europe PMC podaje CC BY-NC-ND, pełnego tekstu w PMC brak)
  34. Akbari HA, Ghram A, Knechtle B i in. (2022). Effect of creatine supplementation on kidney stones recurrence in an athlete: a case report.. La Tunisie MédicalePMID 36206067 · Licencja: nieustalona (Europe PMC podaje CC BY-NC-ND dla PMC9585689, w pełnym tekście nie sprawdzono)
  35. Marini ACB, Schincaglia RM, Candow DG i in. (2024). Effect of Creatine Supplementation on Body Composition and Malnutrition-Inflammation Score in Hemodialysis Patients: An Exploratory 1-Year, Balanced, Double-Blind Design.. NutrientsPMID 38474743 · DOI 10.3390/nu16050615 · Licencja: nieustalona (Europe PMC podaje CC BY dla PMC10934827, w pełnym tekście nie sprawdzono)
  36. Doorenbos CSE, van der Veen Y, Post A i in. (2026). Feasibility, safety and tolerability of intradialytic creatine supplementation in hemodialysis: A double-blind, randomized, placebo-controlled pilot study.. PLoS OnePMID 42555603 · DOI 10.1371/journal.pone.0354883 · Licencja: CC BY (abstrakt: „distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License”)
KreatynaBadania, dawki i formy

Tekst nie jest poradą medyczną. Suplement diety nie jest lekiem. Przy chorobie albo w trakcie leczenia omów suplementy z lekarzem.