Jak czytać badania

Badanie z randomizacją

Dwie grupy dostają różne preparaty. Zanim porównamy wyniki, warto zapytać, kto zdecydował, do której grupy trafi każdy uczestnik.

Redakcja Właściwości · Sprawdzono 4 września 2026

Losowanie złożonej kartki z miseczki obok trzech grup drewnianych pionków.
Ilustracja poglądowa wygenerowana z użyciem AI.
Co to znaczyRandomizacja to losowy przydział do porównywanych grup. Ogranicza ryzyko, że o różnicach w wynikach przesądzi sam sposób wyboru uczestników.

Dlaczego losowanie ma znaczenie?

Gdy uczestnicy sami wybierają preparat, grupy mogą różnić się motywacją, stanem zdrowia i innymi cechami. Losowy przydział pomaga ograniczać systematyczne różnice na starcie. Nie gwarantuje jednak idealnej równowagi, szczególnie w małej próbie. 1

Losowanie to nie zaślepienie

Randomizacja odpowiada na pytanie, jak przydzielono interwencję. Zaślepienie dotyczy tego, kto zna przydział. Badanie może być losowane, a jednocześnie jawne. Osobną kwestią jest to, czy porównaniem było placebo, standardowe postępowanie czy inny preparat. 1

Najważniejsze porównanie

Wynik „poprawiło się po kuracji” nie wystarcza do ustalenia jej skuteczności. W badaniu z randomizacją zasadnicze znaczenie ma porównanie grup. Istotna zmiana w jednej grupie i nieistotna w drugiej nie oznaczają jeszcze istotnej różnicy między nimi. 2

Trzy pytania przy lekturze

Sprawdź, co otrzymywała grupa kontrolna, ilu uczestników uwzględniono w analizie i czy oceniano wcześniej ustalony wynik. Skrót RCT opisuje projekt badania, ale sam nie zastępuje oceny tego, jak je przeprowadzono.

Zobacz na przykładzie

Omega-3 u dzieci z insulinoopornością: czego dowiodło badanie?

Źródła i opracowanie

Niezależne polskie omówienie redakcji Właściwości. Wybraliśmy fakty, uprościliśmy język i dodaliśmy własne przykłady oraz wskazówki do lektury. Tekst nie jest tłumaczeniem publikacji ani materiałem zatwierdzonym przez autorów źródeł.

  1. 1. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Placebo Effect.

    Samodzielne omówienie informacji. Nie przejmujemy fotografii ani nie przypisujemy materiałowi licencji CC BY.

  2. 2. J. Martin Bland, Douglas G. Altman. Comparisons within randomised groups can be very misleading (2011).

    Nie potwierdzono otwartej licencji. Samodzielne omówienie problemu metodologicznego.

Informacje pomagają zrozumieć pojęcia i badania; nie zastępują indywidualnej oceny lekarskiej.

Czytaj dalej

Wszystkie hasła słownika →