Protokół na wsparcie tarczycy

Najwięcej badań ma selen przy chorobie Hashimoto: w metaanalizie 35 badań obniżał przeciwciała TPOAb i TSH, choć znaczenie kliniczne spadku przeciwciał jest niejasne. Biotyna zafałszowuje wyniki badań tarczycy, a nadmiar jodu bywa przyczyną zaburzeń tarczycy.

Zaktualizowano 13 źródeł

Wyniki dotyczą dorosłych z chorobą Hashimoto albo podwyższonym TSH. Rozpoznanie i leczenie tarczycy należy do lekarza. Dawki opisują przebieg badań i nie są zaleceniem. Suplement nie zastępuje lewotyroksyny.

Które suplementy mają dowody przy chorobie Hashimoto?

Najwięcej badań ma selen. W metaanalizie z 2024 roku (35 badań) selen obniżał przeciwciała TPOAb (29 porównań, 2358 osób) oraz TSH u osób bez leczenia hormonalnego (7 porównań, 869 osób). Stężenia fT4 i fT3 nie zmieniły się istotnie, a działania niepożądane były podobne jak w grupach kontrolnych.

Źródło: PubMed 38243784

Czy niższe przeciwciała oznaczają poprawę zdrowia?

Niekoniecznie. Przegląd Cochrane z 2013 roku (4 badania, 463 osoby) uznał znaczenie kliniczne spadku przeciwciał po selenie za niejasne, a dowody na skuteczność za niepełne.

Źródło: PubMed 23744563

Czy wszystkie suplementy na tarczycę są bezpieczne?

Nie. Nadmiar jodu, na przykład z suplementów z wodorostami, bywa przyczyną zaburzeń tarczycy. Selen pomaga przy niskim poziomie, a u osób z wystarczającym poziomem może szkodzić. Biotyna zniekształca wyniki badań tarczycy.

Źródła: PubMed 42144726, PubMed 22381456, PubMed 34042535

Protokół krok po kroku

  1. Zbadaj TSH i przeciwciała

    Hashimoto to najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy przy dostatecznej podaży jodu. Zakres badań i leczenie hormonalne ustala lekarz.

    Źródło: PubMed 38243784

  2. Zbadaj poziom selenu przed suplementem

    Selen przynosi korzyść przy niskim poziomie, a przy wystarczającym może szkodzić. Poziom selenu można oznaczyć we krwi.

    Źródła: PubMed 22381456, PubMed 33970480

  3. Odstaw biotynę przed badaniem tarczycy

    Biotyna w dawce 10 mg dziennie zmieniła wyniki TSH, fT4 i TT3 w części metod laboratoryjnych. Zapytaj laboratorium, na ile dni przed pobraniem krwi ją odstawić.

    Źródło: PubMed 34042535

  4. Oceń efekt po 6 miesiącach

    W badaniu inozytolu z selenem efekt oceniano po 6 miesiącach, a średni czas badań w przeglądzie Cochrane wynosił 7,5 miesiąca.

    Źródła: PubMed 28724185, PubMed 23744563

Jakie suplementy na tarczycę mają badania?

Metaanaliza 35 badań z 2024 roku; przegląd Cochrane: 4 badania, 463 osoby z chorobą Hashimoto

Dawka w badaniach
200 µg dziennie (selenometionina albo selenin sodu) w badaniach z przeglądu Cochrane
Czas
Od 3 do 18 miesięcy, średnio 7,5 miesiąca w przeglądzie Cochrane
Wynik
Selen obniżył przeciwciała TPOAb (29 porównań, 2358 osób) oraz TSH u osób bez leczenia lewotyroksyną (7 porównań, 869 osób). Nie zmienił istotnie fT4, fT3, przeciwciał TGAb ani objętości tarczycy. Pewność dowodów autorzy ocenili jako umiarkowaną.
Zastrzeżenia
Znaczenie kliniczne spadku przeciwciał jest niejasne. Dawka 200 µg z badań jest tylko nieco niższa od górnej granicy EFSA dla selenu (255 µg dziennie dla dorosłych). Selen pomaga przy niskim poziomie, a u osób z wystarczającym poziomem może szkodzić. Działania niepożądane były podobne jak w grupach kontrolnych.

Metaanaliza 12 badań z randomizacją (862 osoby z chorobą Hashimoto)

Czas
Stosowanie dłuższe niż 12 tygodni dawało większy spadek TPOAb i większy wzrost fT3 i fT4
Wynik
Witamina D obniżyła przeciwciała TPOAb i TGAb oraz TSH, a podwyższyła fT3 i fT4.
Zastrzeżenia
Sieciowa metaanaliza z 2024 roku nie potwierdziła istotnego spadku TPOAb po 6 miesiącach samej witaminy D, więc wyniki są niejednoznaczne. Aktywna witamina D (kalcytriol) obniżała TPOAb bardziej niż witamina D2 lub D3.

Badanie z randomizacją, 168 osób z chorobą Hashimoto i podwyższonym TSH (od 3 do 6 µIU/ml)

Czas
6 miesięcy
Wynik
Po 6 miesiącach u osób przyjmujących myo-inozytol z selenem spadły TSH i przeciwciała TPOAb i TgAb, wzrosło fT4, a jakość życia się poprawiła.
Zastrzeżenia
Grupą porównawczą był sam selen, bez placebo. Sieciowa metaanaliza z 2024 roku nie wykazała istotnego spadku TPOAb po 6 miesiącach ani po myo-inozytolu, ani po inozytolu z selenem.

Pilotażowe badanie z randomizacją i placebo, 50 osób w wieku od 18 do 50 lat z podwyższonym TSH (od 4,5 do 10 µIU/l)

Dawka w badaniach
600 mg ekstraktu z korzenia dziennie
Czas
8 tygodni
Wynik
TSH, T3 i T4 poprawiły się istotnie wobec placebo.
Zastrzeżenia
To jedno małe badanie z jednego ośrodka. Łagodne działania niepożądane zgłosiły 4 osoby z 50. Po ashwagandzie opisano uszkodzenia wątroby, szczegóły stoją w protokole na stres.

Przeglądy z 2014 i 2026 roku (drugi dotyczy Wielkiej Brytanii)

Wynik
W Wielkiej Brytanii niedobór jodu wrócił u kobiet w wieku rozrodczym i u osób unikających nabiału, na przykład wegan. Suplementy z wodorostami (kelp) i kuracje jodowe dostarczają dawek znacznie wyższych od zalecanych.
Zastrzeżenia
Nadmiar jodu bywa przyczyną zaburzeń tarczycy i sprzyja chorobom autoimmunologicznym tarczycy. Potrzebę jodu oceń z lekarzem na podstawie diety i badań.

Bezpieczeństwo

  • Biotyna zafałszowuje wyniki badań tarczycy: dawka 10 mg dziennie zmieniła wyniki TSH, fT4, TT3 i tyreoglobuliny w części metod. Zafałszowany wynik jest groźny dla osób, którym dawkę lewotyroksyny dobiera się na podstawie wyników, na przykład po raku tarczycy.

    Źródło: PubMed 34042535

  • Suplementy wapnia i żelaza zaburzają wchłanianie lewotyroksyny. Zapytaj lekarza lub farmaceutę o odstęp między lekiem a suplementem.

    Źródło: PubMed 36561558

  • Nadmiar jodu, na przykład z suplementów z wodorostami, bywa przyczyną zaburzeń tarczycy.

    Źródła: PubMed 42144726, PubMed 25050783

  • Selen może szkodzić, gdy jego poziom jest wystarczający: dodatkowy selen mógł zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2. U osób starszych długie przyjmowanie nadmiernych dawek zwiększało śmiertelność ogólną.

    Źródła: PubMed 22381456, PubMed 33970480

  • Górna granica EFSA dla selenu wynosi 255 µg dziennie dla dorosłych. Przekraczają ją głównie osoby stosujące suplementy z dużą dawką selenu i regularnie jedzące orzechy brazylijskie.

    Źródło: PubMed 36698500

  • Suplement nie zastępuje lewotyroksyny ani kontroli TSH. Leku nie odstawiaj samodzielnie.

Najczęstsze pytania

Czy selen leczy chorobę Hashimoto?

Nie. W metaanalizie z 2024 roku selen obniżał przeciwciała TPOAb i TSH u osób bez leczenia hormonalnego, ale nie zmienił istotnie fT4 ani objętości tarczycy. Przegląd Cochrane z 2013 roku uznał znaczenie kliniczne spadku przeciwciał za niejasne.

Źródła: PubMed 38243784, PubMed 23744563

Ile selenu brać?

W badaniach z przeglądu Cochrane stosowano 200 µg dziennie selenometioniny albo selenitu sodu. Dawkę i potrzebę ustala lekarz po badaniu poziomu selenu.

Źródło: PubMed 23744563

Czy ashwagandha działa na tarczycę?

W pilotażowym badaniu 50 osób z podwyższonym TSH po 8 tygodniach 600 mg ekstraktu poprawiło TSH, T3 i T4 wobec placebo. To jedno małe badanie.

Źródło: PubMed 28829155

Czy witamina D obniża przeciwciała?

W metaanalizie 12 badań (862 osoby) obniżała TPOAb i TGAb. Sieciowa metaanaliza z 2024 roku nie potwierdziła spadku TPOAb po 6 miesiącach samej witaminy D, więc wyniki są niejednoznaczne.

Źródła: PubMed 38206745, PubMed 39698034

Zobacz też: Protokół na energię i zmęczenie, Protokół na odchudzanie.

Źródła

  1. Selenium Supplementation in Patients with Hashimoto Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials. Thyroid : official journal of the American Thyroid Association, 2024. PubMed 38243784
  2. Selenium supplementation for Hashimoto's thyroiditis. The Cochrane database of systematic reviews, 2013. PubMed 23744563
  3. What Endocrinologists Should Know About Iodine: Population Deficiency, Individual Excess and Misinformation in the United Kingdom. Clinical endocrinology, 2026. PubMed 42144726
  4. Selenium and human health. Lancet (London, England), 2012. PubMed 22381456
  5. Biotin Interference in Assays for Thyroid Hormones, Thyrotropin and Thyroglobulin. Thyroid : official journal of the American Thyroid Association, 2021. PubMed 34042535
  6. The rationale for selenium supplementation in patients with autoimmune thyroiditis, according to the current state of knowledge. Endokrynologia Polska, 2021. PubMed 33970480
  7. Myo-inositol plus selenium supplementation restores euthyroid state in Hashimoto's patients with subclinical hypothyroidism. European review for medical and pharmacological sciences, 2017. PubMed 28724185
  8. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for selenium. EFSA journal. European Food Safety Authority, 2023. PubMed 36698500
  9. Effects of vitamin D supplementation on autoantibodies and thyroid function in patients with Hashimoto's thyroiditis: A systematic review and meta-analysis. Medicine, 2023. PubMed 38206745
  10. Effects of different supplements on Hashimoto's thyroiditis: a systematic review and network meta-analysis. Frontiers in endocrinology, 2024. PubMed 39698034
  11. Efficacy and Safety of Ashwagandha Root Extract in Subclinical Hypothyroid Patients: A Double-Blind, Randomized Placebo-Controlled Trial. Journal of alternative and complementary medicine (New York, N.Y.), 2018. PubMed 28829155
  12. Iodine excess as an environmental risk factor for autoimmune thyroid disease. International journal of molecular sciences, 2014. PubMed 25050783
  13. Liquid levothyroxine formulations in patients taking drugs interfering with L-T4 absorption. Frontiers in endocrinology, 2022. PubMed 36561558