Czy inozytol reguluje okres przy PCOS? Może, ale dowody są bardzo słabe

Wynik „1,79 raza częściej” pochodzi z dwóch badań o bardzo niskiej pewności

W metaanalizie z 2023 r. badacze z Budapesztu zebrali 26 badań z losowym przydziałem, w których wzięło udział 1691 kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS). Regularność cyklu przy inozytolu i przy placebo albo samej diecie porównały tylko dwa z nich. Sześć innych porównało inozytol z metforminą.¹

Wynik 1,79 raza policzono z dwóch badań, w których wzięło udział 118 kobiet. Autorzy ocenili jego pewność jako bardzo niską. To znaczy, że prawdziwy efekt może być zupełnie inny.¹

Na wykresie metaanalizy regularny cykl miało 35 z 65 kobiet z inozytolem i 16 z 53 w grupach porównawczych. W większym badaniu rolę placebo grał kwas foliowy, a w mniejszym grupa porównawcza była tylko na diecie.^1,2,3

Starsza metaanaliza dziesięciu badań z 2018 r. podała, że po inozytolu miesiączki pojawiały się częściej niż po placebo. Jej streszczenie nie mówi jednak, z ilu badań pochodzi ten wynik.⁶

Zespół wytycznych z 2023 r. ocenił dowody jako ograniczone i niejednoznaczne

Do międzynarodowych wytycznych o PCOS z 2023 r. osobną metaanalizę przygotował zespół badaczy z pięciu krajów. Zebrał 30 badań, w których wzięło udział 2230 kobiet, i sprawdził, czy ich danym można ufać.⁴

Wniosek tej pracy: dowody za inozytolem w PCOS są ograniczone i niejednoznaczne. Nie ma w niej wyniku dla miesiączek w porównaniu z placebo.⁴

Rozbieżność z wynikami z Budapesztu autorzy tłumaczą między innymi tym, że pominęli część tamtych badań. Mieli wątpliwości co do rzetelności ich danych.⁴

Wytyczne dopuszczają więc inozytol, ale piszą o ograniczonych korzyściach, także dla owulacji. Na nieregularne miesiączki jako pierwsze wskazują tabletki antykoncepcyjne, choć oba zalecenia opierają się na dowodach bardzo niskiej pewności.⁵

Insulinę po wypiciu glukozy inozytol obniżał, spadek testosteronu jest niepewny

Przy PCOS często występuje insulinooporność, a nadmiar insuliny może rozregulować cykl. Wątroba wytwarza wtedy mniej białka SHBG, które wiąże hormony płciowe, a jajniki więcej androgenów, takich jak testosteron.^1,4

Inozytol ma poprawiać działanie insuliny, podobnie jak metformina. W obu metaanalizach obniżał insulinę we krwi po wypiciu glukozy.^1,4

W metaanalizie z Budapesztu testosteron całkowity spadał po inozytolu o 20 ng/dl bardziej niż w grupach porównawczych, a SHBG rosło o 32 nmol/l bardziej. Oba wyniki są nieprecyzyjne: przy SHBG prawdziwa różnica może wynosić od 1 do 63 nmol/l.¹

Badacze z Budapesztu liczyli przy tym zmianę od początku leczenia, co według zespołu wytycznych zwykle daje większy efekt. W pracy zespołu wytycznych testosteron też spadał, ale tak nieprecyzyjnie, że nie da się tego odróżnić od przypadku.^1,4

Częstszą owulację po inozytolu pokazały tylko małe badania

W 1999 r. badacze z Richmond w Wirginii podali 44 otyłym kobietom z PCOS 1200 mg D-chiro-inozytolu albo placebo na sześć do ośmiu tygodni. W czasie leczenia owulację miało 19 z 22 kobiet po inozytolu i 6 z 22 po placebo.⁷

Zespół wytycznych połączył to badanie z drugim, w którym wzięło udział 20 szczupłych kobiet. Razem to tylko 64 kobiety, więc pewność wyniku jest niska.⁴

W metaanalizie dziesięciu badań z 2018 r., głównie z mio-inozytolem, owulacja zdarzała się po inozytolu 2,3 raza częściej niż po placebo. Wyniki poszczególnych badań bardzo się jednak różniły.⁶

Po metforminie skutków ubocznych było więcej, a różnicy w cyklu nie wykazano

Metformina to lek na insulinooporność, który często stosuje się przy PCOS. W sześciu badaniach, w których wzięły udział 424 kobiety, nie wykazano różnicy w regularności cyklu między inozytolem a metforminą. Dane są jednak za słabe, żeby uznać, że działają tak samo.¹

Skutki uboczne miało 7% kobiet po inozytolu i 53% po metforminie. Zespół wytycznych dodaje, że kłopoty z żołądkiem po metforminie są zwykle łagodne i mijają same.^1,4

Metformina może lepiej zmniejszać owłosienie i stosunek obwodu talii do bioder, ale pewność tego wyniku jest niska. W tych dwóch sprawach wytyczne radzą ją przed inozytolem.^4,5

Inozytol dodany do metforminy częściej regulował cykl niż sama metformina. Tak wyszło w sześciu badaniach, w których wzięło udział 388 kobiet, ale streszczenie tej metaanalizy nie podaje pewności wyniku.¹²

Proporcję 40:1 porównano z innymi tylko w dwóch małych badaniach

Mio-inozytol i D-chiro-inozytol w proporcji 40:1 zestawiono z innymi proporcjami w dwóch badaniach. W większym, z Rzymu, każdą z siedmiu proporcji brało 8 kobiet przez 3 miesiące.^4,9

Regularność miesiączek poprawiła się przy 40:1 u 5 z 8 kobiet. Przy 5:1 tylko u jednej. W drugim badaniu, w którym wzięły udział 34 kobiety, insulinooporność przy 40:1 i przy 3,6:1 nie różniła się.^4,9

Wytyczne z 2023 r. nie polecają żadnej formy, dawki ani proporcji inozytolu, bo brakuje dobrych badań.⁵

Zwykle badano 4 g dziennie, a skutki uboczne opisało mniej niż co czwarte badanie

Najczęściej kobiety brały 4 g mio-inozytolu dziennie, z 200-400 µg kwasu foliowego. W większości badań leczenie trwało od 6 tygodni do 6 miesięcy.⁴

Skutków ubocznych nie opisało 23 z 29 badań, więc o bezpieczeństwie wiadomo niewiele.⁴

W czterech badaniach z placebo nie zgłoszono skutków ubocznych inozytolu. Przegląd z 2011 r. podaje, że łagodne nudności, wzdęcia albo biegunkę wywoływała dopiero dawka 12 g dziennie, trzy razy większa od zwykłej.^1,13

Według wytycznych inozytol niewiele szkodzi. Suplementy podlegają jednak innym przepisom niż leki, więc ich dawka i jakość mogą się różnić.⁵

Inozytolu można spróbować, ale nie ma pewności, że wyreguluje cykl. Kobietom z PCOS bez owulacji, które starają się o dziecko, wytyczne zdecydowanie zalecają letrozol, jeśli nie ma innych przyczyn niepłodności.⁵