Właściwości

Protokół na jelita i zespół jelita drażliwego

W zespole jelita drażliwego najlepiej wypadł olejek miętowy w kapsułkach (ryzyko braku poprawy objawów 0,63), ale z częstszymi działaniami niepożądanymi. Przy zaparciach działa błonnik, zwłaszcza psyllium w dawce powyżej 10 g dziennie.

Ostatnia aktualizacja: 7 października 2026

Wyniki dotyczą dorosłych z rozpoznanym zespołem jelita drażliwego, zaparciami albo leczonych antybiotykiem. Dawki opisują przebieg badań i nie są zaleceniem. Krew w stolcu i spadek masy ciała wymagają lekarza.

Zaplanuj ten protokół w kalendarzu

Jakie suplementy łagodzą objawy zespołu jelita drażliwego?

W metaanalizie sieciowej 51 badań (4644 osoby) kapsułki z olejkiem miętowym zajęły pierwsze miejsce w poprawie objawów ogólnych (ryzyko braku poprawy 0,63; przedział ufności od 0,48 do 0,83). Aktualizacja z 2022 roku (10 badań, 1030 osób) potwierdziła przewagę nad placebo (ryzyko braku poprawy 0,65), ale działania niepożądane były częstsze (ryzyko względne 1,57).

Źródła: PubMed 31859183, PubMed 35942669

Czy probiotyki pomagają w zespole jelita drażliwego?

Niektóre szczepy mogą pomagać, ale pewność dowodów jest niska lub bardzo niska. W metaanalizie 82 badań (10 332 osoby) umiarkowaną pewność dowodów miał tylko korzystny wpływ szczepów Escherichia na objawy ogólne. Działań niepożądanych nie było istotnie więcej niż po placebo (55 badań, ponad 7000 osób).

Źródło: PubMed 37541528

Czy błonnik pomaga przy zaparciach i jelicie drażliwym?

W metaanalizie 16 badań (1251 osób) błonnik poprawił odpowiedź na leczenie zaparć (66% wobec 41% po placebo; ryzyko względne 1,48). Najlepiej działał psyllium w dawce powyżej 10 g dziennie, przez co najmniej 4 tygodnie. W badaniu w zespole jelita drażliwego psyllium dało odpowiedź u 57% osób wobec 35% po placebo w pierwszym miesiącu (ryzyko względne 1,60).

Źródła: PubMed 35816465, PubMed 19713235

Protokół krok po kroku

  1. Zacznij od psyllium przy zaparciach

    W metaanalizie błonnika psyllium i pektyna miały istotny efekt. Poprawa wystąpiła przy dawkach powyżej 10 g dziennie i przy leczeniu trwającym co najmniej 4 tygodnie.

    Źródło: PubMed 35816465

  2. Zwiększaj błonnik stopniowo

    Wzdęcia były częstsze po błonniku niż w grupie kontrolnej (standaryzowana różnica średnich 0,80). Zwiększaj dawkę stopniowo.

    Źródło: PubMed 35816465

  3. Oceń efekt po 4 do 12 tygodniach

    Badania w metaanalizie sieciowej oceniały efekt po 4 do 12 tygodniach leczenia.

    Źródło: PubMed 31859183

  4. Zgłoś objawy alarmowe

    Krew w stolcu, niezamierzony spadek masy ciała, niedokrwistość i ból budzący w nocy wymagają diagnostyki. Zespół jelita drażliwego rozpoznaje lekarz.

Jakie suplementy na jelita mają badania?

Olejek miętowy

Metaanaliza sieciowa 51 badań (4644 osoby) oraz aktualizacja 10 badań (1030 osób)

Dawka w badaniach
Kapsułki z olejkiem miętowym; dawki różniły się między badaniami
Czas
Od 4 do 12 tygodni
Wynik
Brak poprawy objawów ogólnych: ryzyko względne 0,63 (przedział ufności od 0,48 do 0,83), w aktualizacji 0,65 (od 0,43 do 0,98; liczba potrzebna do leczenia 4). Brak poprawy bólu brzucha: 0,76 (od 0,62 do 0,93; liczba potrzebna do leczenia 7).
Zastrzeżenia
Działań niepożądanych było więcej niż po placebo (ryzyko względne 1,57; od 1,04 do 2,37). Autorzy oceniają jakość dowodów jako bardzo niską i potrzebują dużych badań.

Źródła: PubMed 31859183, PubMed 35942669

Probiotyki w zespole jelita drażliwego

Metaanaliza 82 badań z randomizacją, 10 332 osoby

Dawka w badaniach
Różne szczepy i dawki; skuteczność zależy od szczepu
Czas
Nie podano w streszczeniu
Wynik
Objawy ogólne: umiarkowana pewność dowodów dla szczepów Escherichia, niska dla szczepów Lactobacillus i Lactobacillus plantarum 299V. Ból brzucha: niska pewność dla Saccharomyces cerevisae I-3856 i szczepów Bifidobacterium.
Zastrzeżenia
Tylko 24 z 82 badań miało niskie ryzyko błędu. Pewność dowodów była niska lub bardzo niska prawie we wszystkich analizach. Działań niepożądanych nie było istotnie więcej niż po placebo (55 badań).

Źródło: PubMed 37541528

Błonnik (psyllium)

Metaanaliza 16 badań z randomizacją, 1251 osób (zaparcia); badanie z randomizacją w zespole jelita drażliwego

Dawka w badaniach
Powyżej 10 g dziennie
Czas
Co najmniej 4 tygodnie
Wynik
Zaparcia: odpowiedź u 66% osób wobec 41% po placebo (ryzyko względne 1,48; przedział ufności od 1,17 do 1,88), częstość wypróżnień wzrosła (standaryzowana różnica średnich 0,72), konsystencja stolca poprawiła się (0,32). Zespół jelita drażliwego: odpowiedź w pierwszym miesiącu u 57% osób wobec 35% po placebo (ryzyko względne 1,60), a nasilenie objawów po 3 miesiącach spadło o 90 punktów wobec 49 po placebo.
Zastrzeżenia
Wzdęcia były częstsze po błonniku (standaryzowana różnica średnich 0,80). Otręby zadziałały dopiero w trzecim miesiącu, a u części osób pogarszały objawy.

Źródła: PubMed 35816465, PubMed 19713235

Probiotyki przy antybiotykoterapii

Metaanaliza 63 badań z randomizacją, 11 811 osób

Dawka w badaniach
Najczęściej szczepy Lactobacillus samodzielnie lub z innymi rodzajami; szczepy słabo opisane
Czas
Nie podano w streszczeniu
Wynik
Ryzyko biegunki poantybiotykowej było niższe (ryzyko względne 0,58; przedział ufności od 0,50 do 0,68; liczba potrzebna do leczenia 13).
Zastrzeżenia
Wyniki bardzo się różniły (I2 54%), a szczepy były słabo udokumentowane. Autorzy nie wskazali, dla których szczepów i antybiotyków efekt jest największy.

Źródło: PubMed 22570464

Co nie potwierdziło się w badaniach jelit?

  • Prebiotyki i synbiotyki

    Dane o prebiotykach i synbiotykach w zespole jelita drażliwego były skąpe. W analizie 53 badań probiotyków (5545 osób) nie dało się wskazać konkretnej skutecznej kombinacji szczepów.

    Źródło: PubMed 30294792

Bezpieczeństwo

  • Olejek miętowy powodował więcej działań niepożądanych niż placebo (ryzyko względne 1,57).

    Źródło: PubMed 35942669

  • Przewlekłe zaparcia, biegunka albo wzdęcia, które trwają dłużej niż kilka tygodni, wymagają rozpoznania przez lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy psyllium jest lepsze od otrębów w jelicie drażliwym?

W badaniu z randomizacją psyllium dało większy odsetek odpowiedzi niż placebo w pierwszym i drugim miesiącu (57% wobec 35% i 59% wobec 41%). Otręby były lepsze od placebo dopiero w trzecim miesiącu, a ich skuteczność nie utrzymała się w analizie najgorszego przypadku.

Źródło: PubMed 19713235

Czy probiotyki chronią przed biegunką po antybiotyku?

W metaanalizie 63 badań probiotyki zmniejszyły ryzyko biegunki związanej z antybiotykiem (ryzyko względne 0,58; liczba potrzebna do leczenia 13). Wyniki bardzo się różniły, a szczepy były słabo opisane.

Źródło: PubMed 22570464

Czy błonnik wywołuje wzdęcia?

Tak, częściej niż w grupie kontrolnej (standaryzowana różnica średnich 0,80; przedział ufności od 0,47 do 1,13). Poprawa zaparć wymagała dawki powyżej 10 g dziennie.

Źródło: PubMed 35816465

Źródła

  1. Efficacy of soluble fibre, antispasmodic drugs, and gut-brain neuromodulators in irritable bowel syndrome: a systematic review and network meta-analysis. The lancet. Gastroenterology & hepatology, 2020. PubMed 31859183
  2. Systematic review and meta-analysis: efficacy of peppermint oil in irritable bowel syndrome. Alimentary pharmacology & therapeutics, 2022. PubMed 35942669
  3. Efficacy of Probiotics in Irritable Bowel Syndrome: Systematic Review and Meta-analysis. Gastroenterology, 2023. PubMed 37541528
  4. The Effect of Fiber Supplementation on Chronic Constipation in Adults: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. The American journal of clinical nutrition, 2022. PubMed 35816465
  5. Soluble or insoluble fibre in irritable bowel syndrome in primary care? Randomised placebo controlled trial. BMJ (Clinical research ed.), 2009. PubMed 19713235
  6. Probiotics for the prevention and treatment of antibiotic-associated diarrhea: a systematic review and meta-analysis. JAMA, 2012. PubMed 22570464
  7. Systematic review with meta-analysis: the efficacy of prebiotics, probiotics, synbiotics and antibiotics in irritable bowel syndrome. Alimentary pharmacology & therapeutics, 2018. PubMed 30294792