Średnio kilka minut krócej do snu
Metaanaliza z 2013 roku połączyła 19 badań z udziałem 1683 dorosłych i dzieci z pierwotnymi zaburzeniami snu. Po melatoninie zasypiali średnio o 7,06 minuty szybciej niż po placebo, czyli preparacie bez badanej substancji. Przedział ufności 95% wynosił od 4,37 do 9,75 minuty. Badano różne problemy ze snem i różne preparaty. Średnia nie przewiduje efektu u konkretnej osoby. [1]
Postać preparatu ma znaczenie
Europejskie wytyczne z 2023 roku wskazują terapię poznawczo-behawioralną bezsenności (CBT-I) jako pierwszą metodę leczenia przewlekłej bezsenności u dorosłych. Melatoninę o przedłużonym uwalnianiu dopuszczają u osób od 55 lat, do 3 miesięcy. Nie zalecają szybko uwalnianej melatoniny w leczeniu bezsenności. Wyjątek dotyczy problemów związanych z rytmem dobowym. [2]
Dawka dotyczy konkretnego leku
Circadin to lek na receptę z 2 mg melatoniny o przedłużonym uwalnianiu. Służy do krótkotrwałego leczenia pierwotnej bezsenności z niską jakością snu u osób od 55 lat, jako jedyny lek na tę bezsenność. Dokumentacja podaje jedną dawkę dziennie po posiłku, od 1 do 2 godzin przed snem, do 13 tygodni. Ten schemat nie dotyczy wszystkich produktów z melatoniną. [3]
Lek może powodować senność. Dokumentacja zaleca unikać połączenia z fluwoksaminą i nie zaleca stosowania w ciąży ani podczas karmienia piersią. Lekarz lub farmaceuta powinien sprawdzić pozostałe przyjmowane leki. [3]
Nowsza analiza nie ustala dawki dla każdego
Metaanaliza z 2024 roku objęła 26 badań u zdrowych dorosłych i osób z bezsennością. Model wskazał największy efekt przy 4 mg dziennie i korzyść z podania około 3 godzin przed snem. Autorzy zaznaczyli, że wynik wymaga potwierdzenia w badaniach klinicznych. Nie jest to gotowe zalecenie dla każdej osoby. [5]
Co wiadomo o dłuższym stosowaniu
Przegląd bezpieczeństwa z 2019 roku zebrał 37 badań z randomizacją. Większość trwała najwyżej 4 tygodnie, a najdłuższa obserwacja 29 tygodni. Wśród zgłaszanych objawów były senność w dzień, ból głowy i zawroty głowy. Autorzy uznali dane o długotrwałym stosowaniu za niewystarczające. Te badania nie rozstrzygają bezpieczeństwa przyjmowania melatoniny przez lata. [4]
Pytania o melatoninę
Czy wynik metaanalizy jest zaleceniem dawki?
Nie. Wynik modelu wymaga potwierdzenia klinicznego. [5]
Czy każda melatonina uwalnia się tak samo?
Nie. Wytyczne odróżniają postać szybko uwalnianą od postaci o przedłużonym uwalnianiu. [2]
Czy krótka obserwacja dowodzi bezpieczeństwa przez lata?
Nie. Przegląd bezpieczeństwa wskazuje brak dostatecznych danych o długotrwałym stosowaniu. [4]
Źródła
Tekst jest niezależnym polskim omówieniem. Skraca wyniki i zalecenia oraz wyjaśnia ich ograniczenia. Nie odtwarza tabel, ilustracji ani tłumaczenia pełnych publikacji.
Eduardo Ferracioli-Oda, Ahmad Qawasmi, Michael H. Bloch. Meta-Analysis: Melatonin for the Treatment of Primary Sleep Disorders. PLOS ONE, 2013.
DOI: 10.1371/journal.pone.0063773 · PMID: 23691095
Prawa i finansowanie
CC BY; wydawca nie wskazuje wersji licencji w tekście ani w pliku XML. Warunki źródła.
Pracę finansowały instytucje publiczne i fundacje oraz programy stypendialne związane z Eli Lilly. Autorzy podali, że fundatorzy nie uczestniczyli w prowadzeniu ani publikacji badania.
Dieter Riemann i współautorzy. The European Insomnia Guideline: An update on the diagnosis and treatment of insomnia 2023. Journal of Sleep Research, 2023.
DOI: 10.1111/jsr.14035 · PMID: 38016484
Prawa i finansowanie
CC BY 4.0 Warunki źródła.
ESRS pokryło korektę językową. Część autorów zadeklarowała powiązania z firmami farmaceutycznymi; pełne deklaracje udostępnia wydawca.
Europejska Agencja Leków (EMA). Circadin: charakterystyka produktu leczniczego, sekcje 4.1-4.7. Dokumentacja produktu, sprawdzona 3 października 2026.
Prawa i finansowanie
Warunki EMA wymagają wskazania źródła. Osobne prawa do materiałów osób trzecich pozostają w mocy. Warunki źródła.
To dokumentacja zatwierdzonego leku. Jej opis nie jest rekomendacją zakupu ani dowodem skuteczności innych produktów.
Frank M. C. Besag, Michael J. Vasey, Kim S. J. Lao, Ian C. K. Wong. Adverse Events Associated with Melatonin for the Treatment of Primary or Secondary Sleep Disorders: A Systematic Review. CNS Drugs, 2019.
DOI: 10.1007/s40263-019-00680-w · PMID: 31722088
Prawa i finansowanie
Nie potwierdzono otwartej licencji. Omówienie opiera się na faktach z publicznego abstraktu. Warunki źródła.
Autorzy zadeklarowali brak finansowania tej pracy i brak konfliktów interesów.
Francy Cruz-Sanabria, Simone Bruno, Alessio Crippa, Paolo Frumento, Marco Scarselli, Debra J. Skene, Ugo Faraguna. Optimizing the Time and Dose of Melatonin as a Sleep-Promoting Drug: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials and Dose-Response Meta-Analysis. Journal of Pineal Research, 2024.
DOI: 10.1111/jpi.12985 · PMID: 38888087
Prawa i finansowanie
© 2024 John Wiley & Sons A/S. Nie potwierdzono otwartej licencji. Własne omówienie faktów z pełnego tekstu. Warunki źródła.
Wsparcie: Arpa Foundation, włoskie ministerstwo zdrowia i dobrowolne wpłaty dla IRCCS Stella Maris. Ugo Faraguna jest współzałożycielem i prezesem Sleepacta; pozostali autorzy nie zgłosili konfliktów interesów.